Gisteren trad Spinvis met band op in de Stadsgehoorzaal in Vlaardingen. Samen met mijn vriendin ben ik er naar toe geweest. In de zaal was het ijskoud maar de muziek van Spinvis maakte bijzonder veel goed.
Mijn vriendin is Japanse, Spinvis zingt in het Nederlands, maar toch vindt ze zijn muziek al een paar jaar geweldig. Zijn muziek is zo uniek, karakteristiek en vooral eigen dat daarmee de taalbarrière kennelijk geen enkel probleem vorm om van zijn liedjes te houden. Haar herhaaldelijke verzoekjes om zijn teksten, als was het maar in grote lijnen, voor haar te vertalen heb ik totnogtoe steeds lafhartig terzijde gewezen, omdat ik er zelf ook niet zo goed raad mee wist, en weet. Toch was ze zelfs zo enthousiast over met name de eerste – titelloze- CD met fantastische nummers als “Astronaut” en “Ronnie gaat naar huis” van Spinvis, dat ze daar een exemplaar van meegenomen heeft naar Japan en cadeau gedaan aan haar broer. Wanneer Spinvis ooit groot mocht worden in Japan, weten we hoe het allemaal begonnen is!
Het voorprogramma werd verzorgd door de Zuidafrikaanse singer-songwriter Chris Chameleon, die met een gitaar op een krukje, spotlight op hem gericht, eigen liedjes vertolkte. Je kon duidelijk horen dat hij ze door heel veel te spelen (als straatmuzikant?) de uitvoering vrijwel geperfectioneerd had en ze klonken dan ook als geramd. Het bijzondere aan zijn optreden was zijn stemgebruik en de veelheid aan vreemde klanken die hij als begeleiding bij zijn liedjes wist te produceren, dit in combinatie met de ambachtelijke popliedjes die hij speelde. Maar ik vond dat zijn geluidjes uiteindelijk de liedjes teveel gingen beheersen, teveel afleidden en de liedjes het vooral van de gekke effecten moesten hebben. (Inmiddels heb ik op zijn website flink wat beluisterd van het repertoire van Chameleon, en ik moet zeggen dat er een aantal redelijk fantastische liedjes bij zitten – bijvoorbeeld het wonderschone “Bitterbessie dagbreek”. Maakt me nieuwsgierig naar wat deze man verder nog heeft gemaakt. Hij is trouwens wel wat meer dan de “straatmuzikant” die hij was zoals ik eerst dacht.)
Spinvis dan met zevenkoppige (!) band daarna. Het uitroepteken vanwege de tegenstelling tussen deze uitbundige manier van uitpakken met een grootse band bij zijn theatertoernee, en anderszijds het bijna introverte karakter van het creatieve proces bij de totstandkoming van zijn eerste plaat: door hem zelf alles ingespeeld en met een computer op een zolderkamertje in elkaar gezet.
Het concert begon rond 9 uur in een ijskoude zaal (een bezorgd-attente dame had ons voor de voorstelling op gewezen dat het verstandig was om onze jassen niet af te geven bij de garderobe en gewoon aan te houden, de verwarming was uitgevallen en in de zaal zou het wel eens frisjes kunnen zijn…) die ook maar voor ongeveer een kwart gevuld was. Hoeveel mensen waren er? 100, 125? Schandalig weinig in ieder geval. Maar wat wil je ook in een treurige stad als Vlaardingen. Tegen rond kwart over 11 (inclusief pauze van een half uur), en twee toegiften werd het concert beëindigd.
De set bestond uit nummers die afkomstig waren van de drie platen totnogtoe: het titelloze debuut uit 2002, Dagen van gras, Dagen van stro (2005) en van het “restjesalbum” Goochelaars en Geesten uit 2007, zonder dat er een bepaalde logische of chronologische volgorde in zat, maar dat hoefde uiteraard ook niet.
Meteen direct de eerste indruk: een geweldig goed ingespeelde band met klassemuzikanten. Zo was er de Vlaamse celliste, die ook door haar backing-vocals een hele mooie kleur gaf aan de liedjes, maar daarnaast nog andere instrumenten zoals de banjo bespeelde. Erg goed. Kleurrijk figuur is ook acteur, maar hier vooral: trompettist Hans Dagelet. Die als een zonderlinge buitenstaander over het podium banjerde, maar de sound schitterend verrijkte met zijn trompetgeluiden. De overige bandleden namen meer een plek op de achtergrond in, en laadden meer incidenteel de aandacht op zich, zoals de dichter die ook synthesizer speelde, een hele lap poëzie voor zijn rekening nam in het liedje “een nagemaakte gek”, dacht ik). Maar allen ongetwijfeld van belang voor het totale groepsgeluid. Spinvis (Erik de Jong) tenslotte was tenslotte natuurlijk de onbetwiste bandleider
Van meet af aan werd duidelijk dat ten behoeve van de live-performance Spinvis de uitvoering van zijn liedjes ingrijpend veranderd had qua instrumentatie en qua sfeer. Dat moest ook wel: de gemaakte platen heeft hij op een computer in elkaar geknutseld. Op een podium met band zul je daar toch iets op moeten verzinnen.
Ik vond dat hij daar met vlag en wimpel in slaagde. De live-uitvoeringen van zijn liedjes waren zo overtuigend, en werden met zoveel plezier gespeeld dat ze moeiteloos naast zijn studioversies (of moet ik zeggen: zolderkamer-versies?) overeind bleven staan. Hoewel het moeilijk te vergelijken is, met name op zijn eerste plaat staan zoveel zulke muzikale juweeltjes die het zo van kleine subtiliteiten moeten hebben, dat je die live gewoon niet kunt benaderen. Met een band moet je dat anders oplossen en dat deed Spinvis. He poëtische van zijn ongrijpbare en moeilijk te plaatsen, associatieve liedtekstjes combineerde opvallend goed ook met de bij vlagen stevig rockende sound van zijn liveband. Ik vond ook dat hij bovendien goed zong en durfde te zingen met zijn minder vaste stem, daaruit bleek ook zijn toegenomen vertrouwen als perfomer.
Je kon goed merken dat het goede muzikanten waren en dat ze goed op elkaar ingespeeld waren, wanneer de band ettelijke malen eens goed “los”ging, zat ik gewoon te kicken in mijn stoel, zo goed, en swingend was het en was het jammer dat je niet gewoon in een concertzaal stond.
Tijdens het concert vroeg ik me af hoe Spinvis het allemaal voor elkaar krijgt. Zo’n sterke band samenstellen, vervolgens voor alle nummers ook nog eens een compleet nieuwe muzikale uitvoering te maken en dat nog eens zo geweldig goed op een podium te spelen. Daarnaast heeft hij tijd gevonden voor een muzikaal project met Simon Vinkenoog (dat “Ja”heet. Simon Vinkenoog declameert zijn gedichten en Spinvis voorziet deze gedichten van meer of minder vervreemdende begeleiding) Niet alleen dat , maar hij heeft recentelijk ook nog eens opgetreden op een behoorlijk aantal festivals en in opdracht van verschillende instellingen diverse muziekstukken geschreven. En nu is hij dus bezig met een theatertour met een flink uit de kluiten gewassen band langs schouwburgen in Nederland en Belgie. Ik hoop niet dat de karige hoeveelheid bezoekers in Vlaardingen illustratief is voor de hele tour, afgezien nog van het probleem dat je daar niet een hele band voor een complete theatertoernee van kan betalen. Los daarvan: een muzikant met de klasse van Spinvis verdient, overal waar hij optreedt, volle, uitverkochte zalen. Artiesten als Spinvis zijn uniek en moeten gekoesterd worden. Voor mij is hij op dit moment dan ook de beste van Nederland (met dicht bij hem in de buurt: Gé Reinders).
