Headhunters – Jo Nesbø
In het boek “ Headhunters” van Jo Nesbo is een belangrijke rol weggelegd voor het schilderij “ De jacht op het Calydonische everzwijn” van Peter Paul Rubens dat zo rond 1612 vervaardigd moet zijn en pas sinds korte tijd als een echte Rubens erkend wordt.
Op het grote doek van ruim 20 vierkante meter dat nu in het Getty Museum in Los Angeles hangt is te zien hoe de jager Meleagros met zijn speer het enorme everzwijn dodelijk verwondt dat Artemis uit wraakzucht richting de regio Aetolie heeft gestuurd met de bedoeling om onderweg zoveel mogelijk schade te veroorzaken.
Lange tijd werd het gezien als een werk van een van Rubens leerlingen, maar toen de deskundigen van veilinghuis Sotheby’s zich erover bogen, kon er maar een conclusie zijn. Het ging hier om een onvervalste Rubens. De waarde van het stuk spoot uiteraard ineens de lucht in. Voor een ander groot werk van Rubens: de kindermoord van Bethlehem (in het boek minder goed letterlijk uit het Engels vertaald met Het bloedbad der onschuldigen) werd in 2002 door de Canadese miljardair Kenneth Thomson een bedrag van zo’n 70 miljoen euro neergelegd en hangt sinds 2008 tijd veilig in The Art Gallery of Ontario in Toronto. De waarde van het vers ontdekte Rubens-schilderij zou daarvan niet veel afwijken.
Ongetwijfeld een interessant bedrag, zo denkt ook de protagonist uit de roman Roger Brown wanneer het schilderij binnen zijn bereik lijkt te komen (of is het een kopie of een vervalsing?) en hij samen met zijn partner in crime in de gelegenheid komt om het doek te verdonkeremanen. In gedachten ziet hij al al een zorgenvrije toekomst voor zich, samen met zijn veeleisende vrouw Diana en eventueel zelfs een kind, iets waar hij tot nog toe steeds faliekant op tegen is geweest.
Brown is een succesvolle headhunter. Hij is niet behept met valse bescheidenheid en noemt zich stoer “ Koning op de berg”, want nog nooit werd zijn aanbeveling voor de juiste man op de juiste plaats niet gehonoreerd door een opdrachtgever, en hij covert het bovenste segment van de markt, hij gaat dus over de grote jongens bij de grote bedrijven.
Doorgaans weet Brown dus zonder veel moeite de juiste man te vinden. Belangrijk hulpmiddel daarbij is de door hem heilig verklaarde negenfasenverhoormodel van Inbau, Reid en Buckley. Een verhoormethode ontwikkeld bij de FBI en erop gericht om verdachten via allerlei psychologische trucs (die varieren van het rechtstreeks beschuldigen tot het ronduit sympathiseren met de motieven van verdachten van misdaden) zo snel mogelijk tot een schuldbekentenis te verleiden. Voor Brown werkt het dus ook voor zijn speuren naar topmensen in het bedrijfsleven. Een tool dus wanneer goed toegepast uitstekend geschikt om het kaf van het koren te scheiden. Of zoals hij zelf stelt: “ een scalpel in een wereld van healing, kruiden en psychologische prietpraat”.
Tot nog toe dan werkte zijn methode. Maar nu hij aan het begin van het boek, het startpunt van alle verwikkelingen, betrokken wordt bij de procedure voor de aanstelling van een nieuwe topman voor Pathfinder, een bedrijf gespecialiseerd in GPS (Global Positioning Systems) – technologie, en hij geconfronteerd wordt met de Nederlander die Clas Greve heet (een niet echt Nederlandse naam overigens) blijken zijn trucs niet echt te werken en wordt duidelijk dat hij het over een andere boeg moet gooien. Je zou denken dat de titel van het boek verwijst naar Roger Brown, dat hij de jager Meleagros is die zijn prooi keer op keer verschalkt, maar nu Clas Greve zijn pad gekruist heeft is het maar de vraag wie de jager en wie de prooi, wie Meleagros en wie het Calydonische everzwijn, want Greve blijkt een speler van formaat.
Greve is zoals gezegd een Nederlander (afkomstig uit Rotterdam – “ een ruige havenstad”) met een commandoverleden. Het doel van Greve en waarvoor hij naar Noorwegen is getrokken is duidelijk: hij en niemand anders moet de topman worden bij Pathfinder. Niet alleen in zijn eigen belang, maar vooral in het belang van een grote concurrent van Pathfinder, dat Hote heet en feitelijk nog zijn huidge broodheer is. Bedrijfsspionage dus.
Alle middelen zijn daarbij geoorloofd. En zeker wanneer Brown direct al in de beginfase, na een pijnlijke ontdekking tijdens een van zijn duistere activiteiten, een streep door de rekening dreigt te halen en laat doorschemeren dat Greve, ondanks zijn verpletterende eerste indruk, toch niet zijn eerste keuze zal zijn. Vanaf dat moment ontbrandt er fascinerende titanenstrijd tussen deze twee mannen waarbij de methodes om elkaar te grazen te nemen steeds gewelddadiger vormen aannemen.
Er ontspint zich vervolgens een rollercoaster van acties en reacties die zich in rap tempo opvolgen. Het gaat wat ver om hier de hele inhoud van het verhaal te gaan reproduceren, zeker met thrillers lijkt me dat niet zo’n goed idee.
Nesbø weet er net zoals bij zijn eerdere boeken die ik van hem gelezen heb, de lijvige Harry Hole romans de Sneeuwman en het Pantserhart, een zeer onderhoudend en spannend verhaal van te maken, dat bol staat van de vondsten (erg origineel vond ik de GPS-spray en het gemene dingetje curacit) en onverwachte ontwikkelingen. Je kunt merken dat het boek met plezier geschreven is.
Dat de werkelijkheid wat geweld wordt aangedan neem je omwille van de spanning en suspense graag voor lief. Zo gaat dat meestal in thrillers en zo dus ook in Headhunters, waarbij Brown werkelijk op verbluffende wijze allerlei aanslagen op zijn leven weet te doorstaan.
In het boek staan enkele schitterend getroffen scènes. Welke ik het meest pregnant, bijna claustrofobisch vond was de beschrijving van de gebeurtenissen rond het huisje van de handlanger van Brown, Ove Kjikerud. Waarbij van alles gebeurt en Brown, opgejaagd, om uit de greep van zijn belager te ontsnappen die met een jachthond achter hem aanzit, niets anders kan doen dan zich op te sluiten in het smerige buiten-toilet en zich onder te dompelen in de pies en menselijke excrementen, daarbij adem halend via het karton van een rol closet-papier. De enkele minuten dat hij dit moet volhouden lijken wel uren, en de dreiging en de spanning worden steeds voelbaarder voordat hij veilig en opgelucht weer kan ademhalen. De scene blijkt later bij de ontknoping van het boek nog een extra inzicht opgeleverd te hebben in de geslachtskenmerken van zijn belager.
Headhunter is ingenieus in elkaar gezet. Alles klopt en Nesbø speelt ook een spel met de lezer door hem op bepaalde momenten brokken cruciale informatie te onthouden waardoor hij steeds een stap achterblijft bij de personages in het boek. Maar juist dat verhoogt de spanning en hoort denk ik gewoon bij de suspense van thrillers.
Jo Nesbø is niet alleen thrillerauteur, maar ook zanger in de Noorse band Di Derre (Die Daar – ze konden eerst geen naam bedenken) die vooral in Noorwegen in de jaren negentig furore gemaakt schijnt te hebben. Ik heb een paar liedjes op YouTube beluisterd, bijvoorbeeld het mooie Faren til Ivar en ik moet zeggen dat ik toch wel onder de indruk ben. Het zijn echt mooie melodieuze popsongs, weliswaar niet super origineel en Nesbo heeft nou niet bepaald een gouden stem, maar ik vind het toch erg knap om zowel boeken van een hoog niveau te schrijven en om daarnaast het gezicht te bepalen (of bepaald te hebben, want ik geloof niet dat ze nog erg actief zijn ) van een volwaardige popgroep.
